Ժաուտիկովյան միջազգային 17-րդ օլիմպիադայում Հայաստանի մասնակիցները վաստակել են այնքան մեդալ, որքան նախորդ 10 տարիներին

2021 թ. հունվարի 8-15-ը Ղազախստանի Ալմաթի քաղաքում տեղի ունեցած Ժաուտիկովյան միջազգային 17-րդ օլիմպիադայում Հայաստանի մասնակիցների գրանցած արդյունքն աննախադեպ էր՝ աշակերտները վաստակել են այնքան ոսկե մեդալ, որքան եղել էր վերջին 10 տարիներին ընհանուր առմամբ: Հիշեցնենք, որ այս օլիմպիադան կազմակերպվում է «Մաթեմատիկա», «Ֆիզիկա» և «Ինֆորմատիկա» առարկաներից, իսկ Հայաստանից ներակայացված 21 մասնակիցներից 17-ն արժանացել են մեդալների՝ 10-ը ոսկե մեդալի, 5-ը՝ արծաթե և 2-ը՝ բրոնզե: 

Ինչպե՞ս մասնակիցները կարողացան համավարակի այս պայմաններում այդքան լավ նախապատրաստվել եւ գրանցել առավելագույն արդյունքներ, քան երբեւէ: Ի՞նչ տեխնիկական խնդիրների են բախվել այս տարի, հատկապես որ դրա պատճառով տասը ոսկե մեդալի փոխարեն կարող էինք ունենալ տասնմեկը: Ինչպե՞ս են առհասարակ ընտրվում Ժաուտիկովյան օլիմպիադային մասնակցող դպրոցները եւ թիմերի ղեկավարները:

Այս հարցերի շուրջ խոսեցինք Երեւանի պետական համալսարանին կից Ա. Շահինյանի անվան ֆիզիկամաթեմատիկական հատուկ դպրոցի տնօրեն Հայկազն Նավասարդյանի հետ: Օլիմպիադայի մասնակիցների մեծ մասը նրա ղեկավարած դպրոցից են։

- Պարո՛ն Նավասարդյան, ինչո՞վ են պայմանավորված այս աննախադեպ արդյունքները:

- Թիմը կազմված էր միջազգային բազմաթիվ մրցույթներին մասնակցած աշակերտներից, ովքեր միշտ ցուցաբերել են լավագույն բարձր արդյունքները: Կարեւոր է նաեւ թիմերի ղեկավարների ամենօրյա քրտնաջան եւ հետեւողական աշխատանքը. ցանկացած իրավիճակում անընդհատ աշխատելը եղել է առաջին նախապայմանը եւ հաջողության գրավականը:

- Օլիմպիադային մասնակցելու համար ինչո՞ւ ընտրվեցին հենց այս երկու դպրոցները, եւ առհասարակ ինչպե՞ս են ընտրվում մասնակցային դպրոցները:

- Ի սկզբանե՝ 2005 թվականից սկսած՝ Ժաուտիկովյան օլիմպիադայի էությունը եղել է այն, որ տարբեր երկրների մասնագիտացված դպրոցների միջեւ անցկացվի միջազգային մրցույթ, այսինքն՝ դրան կարող էին մասնակցել ֆիզմաթ հոսքի դպրոցների սովորողները ինֆորմատիկա, մաթեմատիկա եւ ֆիզիկայի առարկաներից: Այսպես ամեն տարի Ղազախստանը տարբեր երկրների նախարարություններին ուղարկում է հրավեր՝ տեղեկացնելով օլիմպիադայի ժամանակի եւ մասնակցության պայմանների մասին:

Առաջին տարին՝ 2005 թվականին, Հայաստանից միայն ֆիզմաթ դպրոցը մասնակցեց. ընդ որում՝ թիմը պետք է կազմված լիներ 7 հոգուց, սակայն ֆինանսական խնդիրների պատճառով մասնակցեցին 3 հոգի. նույնիսկ այդ երեք աշակերտների մասնակցության ծախսերը Ղազախստանը վերցրեց իր վրա: Մի խոսքով, Ժաուտիկովյան օլիմպիադային մեր դպրոցը, ավանդույթի համաձայն, ամեն տարի մասնակցել է: Սովորաբար մասնակցային մասնագիտացված դպրոցներին Ղազախստանից ավտոմատ ձեւով ուղարկում են հրավերը. այս տարին էլ բացառություն չէր: Ամեն տարվա դեկտեմբերի սկզբին են ուղարկում հրավերը և դպրոցներին տալիս են մոտ 20 օր ժամանակ, որպեսզի թիմը հասցնեն ձեւավորել: Իսկ առհասարակ օլիմպիադային կարող է մասնակցել հոսքային ցանկացած դպրոց. միայն թե պետք է ժամանակին դիմել եւ ստանալ մասնակցության իրավունք: Մի քանի տարի առաջ Քվատն էլ դիմեց, հիմա նա էլ է մասնակցում: Իհարկե, օլիմպիադայի կազմկոմիտեն կարող է իրեն իրավունք վերապահել եւ որոշ սահմանափակումներ դնել, թե որ երկրից քանի թիմ մասնակցի, չնայած այսքան ժամանակ լուրջ սահմանափակում չի եղել: Օլիմպիադային մասնակցող թիմը պետք է բաղկացած լինի 7 հոգուց՝ 3-ը՝ մաթեմատիկ, 2-ը՝ ֆիզիկ, 2-ը՝ ինֆորամատիկ. եթե թիմը լիարժեք չէ, թիմային մրցույթին չի մասնակցում, մասնակցությունը անհատական է:

- Իսկ ինչպե՞ս են ընտրվում  օլիմպիադային մասնակցող աշակերտները եւ թիմերի ղեկավարները:

- Որոշումը՝ ինչպես եւ ով մասնակցի, որոշվում է դպրոցի ներսում, այսինքն՝ յուրաքանչյուր դպրոց ինքն է որոշում այդ կազմը: Մեր դպրոցում խմբակներ են կազմակերպվում, երեխաները տարբեր միջազգային մրցույթների են մասնակցում, եւ այս տարի մենք նախապատվությունը տվել ենք հենց այդ մրցույթներում լավագույն արդյունք ցուցաբերած աշակերտներին: Բայց տարի է եղել նաեւ, որ Ժաուտիկովյան օլիմպիադայի համար առանձին մրցույթ ենք անցկացրել: Թիմերի ղեկավարները եւս ընտրվում են նույն ձեւով: Ըստ կանոնակարգի՝ ամեն թիմ մի ղեկավար պետք է ունենա՝ կա՛մ մաթեմատիկայի, կա՛մ ֆիզիկայի եւ կա՛մ ինֆորմատիկայի մասնագետ: Ղեկավարներին եւս ընտրում է դպրոցը:

Մենք ընտրությունները ծանոթ-բարեկամով չենք կատարում, որովհետեւ դպրոցի, երկրի հեղինակության խնդիր կա: Ղեկավարների ընտրությունը կատարում ենք նրանց միջեւ, ովքեր տարբեր տարիների գնում են միջազգային օլիմպիադաների՝ որպես Հայաստանի թիմերի ղեկավարներ: Այս տարի մեր թիմերի ղեկավարներ նշանակվեցին Գուրգեն Ասատրյանը եւ Արմեն Անդրեասյանը:

- Ինչպե՞ս են  անցկացվել նախապատրաստական պարապմունքները, դժվա՞ր չէր կորոնավիրուսով պայմանավորված սահմանափակումների դեպքում հանդիպումներ կազմակերպելը եւ պարապմունքները անցկացնելը: 

- Երեխաների հետ պարապմունքները անցկացվել են ե՛ւ հեռավար, ե՛ւ առկա եղանակով, ինչպես թույլ են տվել պայմանները: Սակայն բովանդակային խնդիրներ չենք ունեցել:

- Պարո՛ն Նավասարդյան, Ժաուտիկովյան օլիմպիադայի՝ այս տարվա առցանց եղանակով անցկացնելը արդյոք օբյեկտիվության խնդիր չի՞ առաջացնում:

 - Կարելի է ասել՝ ոչ: Օնլայն օլիմպիադաների անցկացումը ամբողջ աշխարհում այսօր դարձել է արդիական: Նույն միջազգային ձևաչափով մենք էլ օլիմպիադաների մարզային եւ հանրապետական փուլեր ենք անցկացրել: Այս տարի մեր դպրոցի 2 թիմերը Ժաուտիկովյան օլիմպիադային մասնակցել են երկու տարբեր դասարաններում. դա պարտադիր պայման է. յուրաքանչյուր թիմ մի ղեկավարի հետ պետք է գտնվի մեկ դասարանում: Դասարաններում տեղադրված են եղել տեսախցիկներն այնպես, որ ոչ մեկը կադրից դուրս չլինի: Այդ ընթացքում ոչ ոք դասարանից դուրս գալ չի կարող: Այս առումով անաչառությունը լրիվ պահպանված է լինում:

- Ո՞ր լեզվով են կազմված լինում առաջադրանքները, ինչպե՞ս է կազմակերպվում առաջադրանքները թարգմանելու գործընթացը:

- Օլմպիադան սկսելուց երկու ժամ առաջ առաջադրանքները ուղարկվում են ռուսերեն ու անգլերեն, թիմի ղեկավարները անհրաժեշտության դեպքում թարգմանում են տեսախցիկների հսկողության տակ եւ հետ ուղարկում: Ընդ որում, այդ ընթացքում թարգմանիչը ոչ մի տեղ գնալու, հեռախոս օգտագործելու հնարավորություն չունի: Արդեն թարգմանված տարբերակները օլիմպիադան անմիջապես սկսվելուց առաջ են ուղարկում: Օլիմպիադան տեւում է չորսուկես ժամ: Աշխատանքի ավարտից հետո երեխաները գրավորները փոխանցում են ղեկավարին, ով սքանավորոմ է անում եւ ուղարկում Ալմաթի:  Դրա համար եւս տրված է հստակ ժամանակ. պետք է հասցնեն ժամանակին սքանավորել եւ ուղարկել: Դրան հաջորդում է բողոքարկման փուլը:

- Սմբատ Գոգյանի ֆեյսբուքյան գրառումից տեղեկացանք, որ տեխնիկական խնդիրներ են եղել. կմանրամասնե՞ք:

- Ինֆորմատիկա առարկայի հետ կապված խնդիրներ չեն առաջացել, քանի որ երեխաները մուտք են գործել համակարգ, որտեղ երեւում է, թե ով ինչ առաջադրանք է կատարում  եւ ինչպես է գնահատվում: Ղեկավարները, ժյուրիի անդամները եւս կարող են տեսնել, թե որ երեխան որ առաջադրանքը լուծեց, քանիսը լուծեց: Այսինքն՝ հենց օլիմպադիան ավարտվեց, արդյունքները հայտնի դարձան, ո՛չ բողոքարկում կար, ո՛չ ստուգում. միավորը միանգամից պարզ է դառնում: 

Տեխնիկական խնդիրները եղել են մաթեմատիկա առարկայից միայն մեկ հոգու հետ կապված՝ Ռուբեն Համբարձումյանի: Նրա կատարած առաջադրանքը սքան անելու եւ ուղարկելու խնդրի մեջ է եղել բացթողումը. աշխատանքները սքանավորող ղեկավարի մոտ դանդաղ է գնացել գործընթացը: Սքանը դանդաղ էր աշխատում. դե մեզ չէին ասել, որ հզոր սքաներներ են պետք: Ես դիմել եմ օլիմպիադայի կազմկոմիտեի ղեկավարին, բացատրել բացթողման պատճառները, սակայն միավորը բարձրացնել չի հաջողվել: Այս տարի, անցած տարիների համեմատ, մեծ թվով երեխաներ են մասնակցել՝ 1005, մինչդեռ նախորդ տարիներին մասնակցում էր 400-450 երեխա: Գուցե նաեւ այս առումով օլիմպիադայի արդյունքները ժամանակին ամփոփելու եւ այլ տարբեր խնդիրներ առաջացան նաեւ հենց օլիմպիադան կազմակերպողների մոտ: Մեր բողոքարկման արդյունքում երեք հոգու գնահատականը բարձրացավ չորս միավորով, եւ արծաթի փոխարեն ստացանք  ոսկե մեդալներ:

Հիշեցնենք, որ «Մաթեմատիկա», «Ֆիզիկա» եւ «Ինֆորմատիկա» առարկաներից կազմակերպվող Ժաուտիկովյան օլիմպիադան այս տարի անցկացվել է առցանց, որին Հայաստանից մասնակցել են Ա. Շահինյանի անվան ֆիզիկամաթեմատիկական հատուկ դպրոցի երկու թիմ, իսկ «Քվանտ» վարժարանից՝ մեկ թիմ: Ֆիզմաթ դպրոցի մեկ թիմը նվաճել է 3 ոսկե և 3 արծաթե մեդալներ՝ արժանանալով պատվավոր մրցանակի, իսկ երկրորդ թիմը՝ 2 ոսկե և 2 արծաթե մեդալների:

Մարիամ Գեւորգյան