Վստահ եմ՝ շուտով այս հարցը վերջնականապես կլուծվի. փոխոստիկանապետը՝ համարանիշերի գողությունների մասին (տեսանյութ)

Ոստիկանության ներկայացրած նախագիծը եթե ոչ ամբողջովին, ապա զգալիորեն կնվազեցնի ավտոմեքենաների համարանիշների գողության դեպքերը: «Հայկական ժամանակ»-ի հետ հարցազրույցում հայտարարեց ՀՀ փոխոստիկանապետ Արա Ֆիդանյանը:

Վերջին շրջանում ավտոմեքենաների համարանիշների գողության ֆոնին ոստիկանությունն առաջարկում է տուժողին տրամադրել նույն համարանիշի կրկնօրինակը: Իսկ թե բուն հանցագործության բացահայտման ուղղությամբ ինչ է արվում, դեռեւս պարզ չէ:

ՀՀ փոխոստիկանապետ Արա Ֆիդանյանի հետ հարցազրույցը՝ ստորեւ.

- Պարոն Ֆիդանյան, Հայաստանում լայն տարածում է գտել ավտոմեքենաների համարանիշների գողությունը: Ի՞նչ քայլեր է ձեռնարկել ոստիկանությունը դրանց բացահայտման ուղղությամբ:

- Ցավոք, պետք է նշեմ, որ վերջին շրջանում տրանսպորտային միջոցների պետհամարանիշների գողության դեպքերը ահռելի մեծ չափերի են հասել: Մասնավորապես 2021 թվականի ընթացքում կատարվել է 328 նմանատիպ հանցագործության դեպք: Սա այն թիվն է, որը գրանցվել է ոստիկանությունում: Հաշվի առնելով տվյալ հանցագործության առավել լատենտային լինելու հանգամանքը՝ կարծում ենք, որ այդ թիվն ավելի մեծ է: Դրանցից 6-ն են բացահայտվել: Այդ 6-ն էլ կատարել են տարբեր պետհամարանիշների գողություններ, այսինքն՝ սա խոսում է այն մասին, որ կոնկրետ 1 կամ 2 խումբ չի կատարում այդ հանցագործությունները:

Ոստիկանության քայլերի մասին. ներկայումս շրջանառության մեջ է դրվել Կառավարության որոշման նախագիծ՝ տրանսպորտային միջոցների համարանիշների հաշվառման եւ հստակեցման կարգում փոփոխություններ կատարելու մասին: Ըստ այդ նախագծի՝ նախատեսվում է, որ 2 պետհամարանիշների գողության դեպքում արդեն իսկ տրամադրվելու են այդ նույն համարանիշները՝ ուղղակի վրան նշելով դրա կրկնօրինակման համարը:

- Ինչո՞ւ հենց համարանիշների գողություն, ոստիկանությունը այս հարցի պատասխանն ունի՞:

- Կարծում ենք, որ այս գողությունների ծավալների մեծացումը պայմանավորված է նրանով, որ այսօրվա դրությամբ այն թերեւս առավել դժվար բացահայտվող հանցագործություններից մեկն է: Ինչո՞ւ, որովհետեւ հիմնականում կատարվում է գիշերային ժամերին. 328 դեպքից 318-ը կատարվել է հենց գիշերային ժամերին: Ավտոմեքենաները կայանված են լինում հիմնականում բակերում, եւ դժվար է լինում. կա՛մ տեսախցիկներ չկան, կա՛մ դրանց առկայության դեպքում հանցանք կատարողների դեմքերն են ոչ ճշգրիտ պատկերվում, ինչը հնարավորություն է տալիս, որ այս հանցագործությունների թիվն ավելանա: Այսինքն՝ պայքարն այս հանցագործության դեմ թերեւս որոշակի դժվարանում է կեսգիշերին կատարվելու պատճառով:

- Վիճակագրություն կներկայացնե՞ք, թե համարանիշների գողության քանի դեպք է արձանագրվել Երեւանում եւ քանիսը մարզերում:

- Երեւանում, բնականաբար, գերակշիռ մասն է. 313 դեպք՝ Երեւանում, 15-ը՝ մարզերում:

- Բնակիչները դժգոհում են համայնքային ոստիկանների աշխատանքից, քանի որ նրանք հաճախ չեն այցելում իրենց կցված թաղամասեր եւ շատ դեպքերում ոչինչ չեն կարողանում անել հանցագործությունների կանխարգելման կամ բացահայտման համար: Դուք ինչպե՞ս եք գնահատում նրանց աշխատանքը համարանիշների գողության բացահայտման ուղղությամբ:

- Խնդիրն այն է, որ ցանկացած հանցագործության բացահայտումը կոնկրետ 1 ստորաբաժանման կամ ծառայության խնդիրը չէ, դա ողջ ոստիկանության խնդիրն է: Կոնկրետ պետհամարանիշների գողության դեմ պայքարում ձեռնարկվել են համապատասխան միջոցառումներ: Մասնավորապես ակտիվացվել է գիշերային ժամերին պարեկների կողմից բակերում ռեյդեր կատարելու ծառայությունը: Հաշվի առնելով համաճարակային իրավիճակը՝ քաղաքացիների մի զգալի մասը դիմակներով է շրջում նաեւ գիշերային ժամերին, եւ շատ դժվար է տարանջատել՝ տվյալ անձը դիմակը դնում է զուտ պաշտպանության նկատառումներից ելնելո՞վ, թե՞ հանցանք կատարելու համար: Միայն մեղադրել համայնքային ոստիկանությանը, կարծում եմ, այստեղ այդքան էլ խելամիտ չէ:

- Քանի որ հիմնականում հանցագործները «Տելեգրամ»-ով են կոնտակտի դուրս գալիս, եղե՞լ են դեպքեր, որ անմիջապես «Տելեգրամ»-ի միջոցով բացահայտվեն հանցագործները:

- Բուն «Տելեգրամ»-ի միջոցով բացահայտման դեպքեր դեռեւս չեն արձանագրվել: Ընդամենը 6 հանցագործության դեպք ենք բացահայտել, որոնք եղել են այլ օպերատիվ-հետախուզական միջոցառումների արդյունքում:

- Ոստիկանությունը մարդկային առումով ռեսուրսների խնդիր ունի՞ այս հանցագործության բացահայտման համար, թե՞ տեխնիկական խնդիրներ են: 

- Հնարավոր չէ յուրաքանչյուր բակում 24 ժամ ոստիկանական ծառայություն ապահովել: Այստեղ նաեւ տվյալ բակերում տեխնիկական հագեցվածության խնդիրը պետք է լուծվի, լուսավորվածություն պետք է ապահովել, ինչը շատ դեպքերում բացակայում է: Տեսախցիկներ պետք է տեղադրվեն, որը բացի բացահայտմանն օժանդակելուց, նաեւ կանխարգելիչ գործոն է:

- Հնարավո՞ր է յուրաքանչյուր բակում կամ թաղամասում տեսախցիկ տեղադրել:

- Պետական մակարդակով, կարծում եմ, դա այնքան էլ խելամիտ չէ, որովհետեւ միայն տեսախցիկի տեղադրման հարցը չէ, սերվերների հետ կապված խնդիրներ կան, դրա հետագա սպասարկումը պետք է ապահովել: Լավագույն տարբերակը «Խելացի քաղաք»-ի գաղափարն է, որը աշխարհի որոշ երկրներում արդեն իսկ գործում է, սակայն դա բավականին լուրջ ֆինանսական ծախսերի հետ է կապված:

- Պատկերացում կա՞, թե ովքեր են այդ հանցագործությամբ զբաղվում, օրեր առաջ ոստիկանությունը մեր հարցմանն ի պատասխան չէր հերքել, որ բանդա է գործում:

- Այս տարի մեր բացահայտած 6 դեպքն էլ տարբեր անձանց կողմից Է եղել: Այո՛, կան տեղեկություններ, որ երբեմն դրանք կատարվում են խմբերի կողմից, սակայն այս պահի դրությամբ հստակ ասել, որ այդ բոլոր հանցագործությունները կատարվել են որեւէ խմբի կողմից, չենք կարող:

- Մեր քաղաքացիները շատ դեպքերում իրենց համարանիշները երեկոյան տանում են տուն, ոստիկանությունը սրան ինչպե՞ս է վերաբերում: Քաղաքացիները պե՞տք է նման կանխարգելիչ միջոցառումներ անեն:

- Ըստ էության՝ մենք գիտակցում ենք, որ նաեւ ոստիկանության բացթողումների հետևանքով է, որ նման խնդրի առաջ են կանգնել քաղաքացիները: Սակայն հիմնավորումներն այնքան շատ են այդ հանցագործության դեմ պայքարի առնչությամբ, որ առավելագույնս ամեն ինչ արվում է: Այո՛, կան քաղաքացիներ, որոնք հանում են, կան քաղաքացիներ, որոնք այլ մեթոդներով են փորձում ամուր ձգել համարանիշը, սակայն վստահ եմ, որ շուտով այս հարցը վերջնականապես արդեն կլուծվի:

- Տեղեկություն ունե՞ք, թե որքան գումար են պահանջում քաղաքացիներից համարանիշների վերադարձի դիմաց:

- Բազմաթիվ ուսումնասիրություններ ենք կատարել, եւ բոլորը տարբեր են: Կան դեպքեր, երբ նույնիսկ չնչին գումարներ են պահանջում, սա այն վիճակն է, երբ այդտեղ որեւէ միջոց չի օգնելու այդ անձանց: Ինչո՞ւ, որովհետեւ ընդամենը 2 հազար դրամի համար գնալ հանցագործության, կարծում եմ՝ խելամիտ չէ, սակայն նման դեպքեր եւս ունենք:

- Ի՞նչ գործիքներ պետք է ներդրվեն համարանիշների գողությունները բացահայտելու համար, աշխարհի փորձն ուսումնասիրելով՝ լուծումներ գտե՞լ եք:

- Միայն տրանսպորտային միջոցների համարանիշների հաշվառման եւ հատկացման կարգում չէ, որ փոփոխություն է նախատեսվում: Գլխավոր դատախազությունն էլ Քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու նախաձեռնությամբ է հանդես եկել, որով խստացվում են հենց հատկապես պետհամարանիշների գողության համար նախատեսված պատիժները: Վստահ ենք, որ այս փոփոխությունների արդյունքում հնարավոր կլինի առավելագույնս կանխել այդ հանցագործությունները: Բացի այդ, շուտով կներդրվի նաեւ պարեկային ծառայությունը, որը 24-ժամյա ռեժիմով պարեկային գործունեություն է իրականացնելու մայրաքաղաքում, ու այս գործիքակազմը եւս միանշանակ օգնելու է հանցագործությունների նախականխմանն ու բացահայտմանը:

Միանշանակ, ուսումնասիրվել է աշխարհի փորձը: Բավականին ծավալուն ուսումնասիրություններ են կատարվել: Գրեթե բոլոր երկրներում էլ նման խնդիրներ առկա են կամ նախկինում եղել են: Թերեւս լավագույն լուծումը, որը մենք այդ ուսումնասիրությունների արդյունքում գտել ենք, պետհամարանիշների կրկնօրինակի տրամադրումն է: Այլ մոտեցումներ եւս առկա են: Երկրներ կան, որտեղ առանց որեւէ նշում կատարելու՝ կրկնօրինակն է տրամադրվում, երկրներ կան, որտեղ առհասարակ այլեւս նույն համարանիշը չի էլ տրամադրվում, լիովին այլ համարանիշ է տրամադրվում, որպեսզի կրկնություններից խուսափեն:

- Ըստ ձեզ՝ ոստիկանության նախագիծը ամբողջությամբ կկանխարգելի՞ հանցագործությունների այս շղթան:

- Եթե ոչ ամբողջովին, ապա զգալի մասն այն կբացառի: Որովհետեւ արդեն անիմաստ կդառնա հատկապես մեծ պահանջարկ ունեցող համարանիշների գողությունն ու դրանց դիմաց որոշակի գումար պահանջելը:

- Ինչո՞ւ է 12 հազար դրամ տուրք սահմանվում: Տեսակետներ են հնչում, որ պետք է կրկնօրինակի տրամադրումն անվճար լինի, որպեսզի հանցագործները առհասարակ շահագրգռվածություն չունենան:

- Լրացուցիչ տուրք, որպես այդպիսին, չի սահմանվում: Տուրքն այն գումարն է, որը նախատեսված է ցանկացած պետհամարանիշ ձեռք բերելու դեպքում: Եթե գործող կարգավորումներով մեծ պահանջարկ ունեցող պետհամարանիշների համար բացի պետտուրքից սահմանված են նաեւ այլ տուրքեր, որոնք բավականին մեծ գումարների են հասնում, ապա այս փոփոխության արդյունքում քաղաքացիները վճարելու են բացառապես պետտուրքը: Կարծում եմ՝ եթե այս դեպքում էլ գողությունների թիվը շարունակի նույն տեմպերով մնալ, ապա նոր միջոցներ կձեռնարկվեն: Բայց վստահ եմ, որ այն կտրուկ նվազելու է, եթե ամբողջովին չվերանա:

- Պարոն Ֆիդանյան, առհասարակ «Տելեգրամ»-ը շատ է օգտագործվում տարբեր հանցագործություններ կատարելիս անանուն մնալու համար: Ոչ միայն համարանիշ, այլեւ թմրանյութ են վաճառում: Ի վերջո, տարբերակ կա՞ այդ հավելվածի միջոցով հանցագործներին բացահայտելու:

- Պետք է նշեմ, որ այդ խնդիրը միայն Հայաստանում չէ: Սա ամբողջ աշխարհի խնդիրն է, եւ միայն «Տելեգրամ»-ը չէ, այլ հարթակներ եւս կան, օրինակ՝ «Դարքնեթ»-ը եւս թմրամիջոցների, զենք-զինամթերքի ապօրինի շրջանառության համար կիրառվող հարթակ է: Միայն մեր ուժերով հնարավոր չէ պայքարել: Պայքարի միջոցները կա՛մ սահմանափակումն է, կա՛մ այլ գործիքակազմերի կիրառումը: Մենք համագործակցում ենք թե՛ «Տելեգրամ»-ի, թե՛ այլ կապուղիների եւ սոցիալական ցանցերի հետ, սակայն դա այնքան էլ արդյունավետ չէ թե՛ ժամանակի առումով եւ թե՛ անձնական տվյալների տրամադրման գործիքակազմերի: