Կապանի քաղաքապետը՝ Գեղանուշի պոչամբարի եւ Կավարտի հանքի մասին

24/09/2015 schedule13:55

Կապան քաղաքի եւ մոտակա այլ բնակավայրերի գլխին կախված էկոլոգիական վտանգներին մեկն էլ է ավելացել: Համահայկական բնապահպանական ճակատը կարմիր գույնի ջրային օբյեկտի լուսանկարներ է տարածել, նշելով, որ դա Սյունիքի մարզի Կավարտի լքված հանքավայրն է, որի ծանր մետաղներով հարուստ հոսքաջրերը տարբեր եղանակներով խառնվում են մակերեւութային եւ գրունտային ջրերին՝ շրջակա միջավայրի եւ մարդկանց համար դառնալով դանդաղ գործողության ռումբ։

Տարածքը, որն այժմ կոչվում է Կավարտ, մետաղների մշակմամբ հայտնի է դեռեւս հնագույն ժամանակներից: 8-րդ դարում արդեն հայտնի է եղել որպես պղնձի արդյունահանման եւ ձուլման կենտրոն: 19-րդ դարի կեսերից մինչեւ 20-րդ դարի սկիզբը Կավարտի կամ Ղաթարի պղնձահանքերը շահագործել են հույն արդյունաբերողներ Կոբդուրովները, հայ Խոջամիրովները եւ ապա նաեւ ֆրանսիացիները: Հանքավայրը հայտնի է նաեւ Մեծ Մաղարա անունով:

1920-ականների սկզբին խորհրդային իշխանությունների կողմից վերաբացվել էին 1917-1918թթ. անիշխանության եւ Հայաստանի Առաջին Հանրապետության օրոք փաստացի չգործող հանքերը: 1924 թ.-ից նրան կոչել էին Լեն հանքեր: Մինչեւ 50-ական թվականներն այն շահագործել են որպես փակ հանքեր, իսկ ահա մինչեւ 1975 թ.՝ որպես բաց հանքեր: Այդ գործունեության ընթացքում ավերվել է հին Կավարտ գյուղը՝ իր սբ. Գեւորգ եկեղեցու հետ:

Հայաստանի անկախացումից հետո շահագործումը դադարացվել է: Կապանի լեռնահարստացուցիչ կոմբինատի մասնավորեցումից հետո նոր սեփականատերը՝ կանադական «Դինո Գոլդ Մայնինգ» (ներկայումս «Դանդի Փրիշս Մեթալս») ընկերությունը, վերսկսել է Կավարտի բացահանքի շահագործումը, սակայն 2-3 տարի անց նորից դադարեցնելով՝ տարածքը թողել ռիսկային եւ վտանգավոր՝ շրջակա միջավայրի համար:

Կապանի հանրապետական քաղաքապետ Աշոտ Հայրապետյանը մեզ հետ զրույցում ասաց, որ իրենց ոչինչ հայտնի չէ Կավարտի նշված տարածքի՝ վնասակար լինելու մասին: «Ես կավարտեցի եմ: Կավարտի առու ասեմ, գետակ ասեմ, ձոր ասեմ, այդ փոքր քանակությամբ ջրերը, որ հոսում են, դրանք ընդամենը Կավարտ գյուղում գտնվող Ցուրտ աղբյուր կոչվող ջրերն են»,-ասաց քաղաքապետը: Մեր հարցին՝ այդ կարմիր ջրե՞րը, քաղաքապետը պատասխանեց. «Դուք եք որակում կարմիր, կամ Համահայկական բնապահպանական ճակատը: Ձորի հատակը, գրունտն է կարմիր»: Մեր հարցին՝ հողը կարմիր է ծանր մետաղների՞ արդյունքում, քաղաքապետը պատասխանեց. «Ես չեմ կարող ասել: Ես նման տեղեկություն չունեմ: Եթե մենք ձեռքի տակ ունենանք հավաստի տվյալներ, որ այդ ջուրը պարունակում է ծանր մետաղներ, բնականաբար մեր մտահոգությունը կհայտնենք»:

«Դանդի Փրիշս Մեթալս» ընկերությունը, որը ժամանակին շահագործել է Կավարտի հանքավայրը, հիշեցնենք, մտադիր է մեծացնել Գեղանուշի պոչամբարի ծավալները: Բնապահպանության նախարարությանը ներկայացրած հայտում ընկերությունը նշել էր, որ մտադիր են պատնեշ կառուցել, որի արդյունքում՝ պոչամբարի ծավալը ներկայիս 8,7 միլիոն խորանարդ մետրի փոխարեն կկազմի 11,3 միլիոն խմ:

Երեկ Կապանի քաղաքապետարանում այդ հարցով տեղի է ունեցել հանրային քննարկում, եւ ինչպես հայտնեց քաղաքապետ Աշոտ Հայրապետյանը, պոչամբարի ծավալների մեծացման հարցը չի քննարկվել: Ընկերությունը համայնքի բնակիչներին ներկայացրել է իր հայտից տարբերվող հարց՝ պոչամբարի հյուսիսային պատնեշի ամրացման մասին:

«Բոլորիս, ներկաներին հուզում էր ձեր ներկայացրած խնդիրը: Արդյունքում՝ պոչամբարը իր տարողությամբ կավելանա՞, թե ոչ: Եթե պատվարի բարձրությունը լինելու է ավելին, քան նախկինում, ապա դրա մակերեսը փոփոխության ենթարկվելու՞ է, թե ոչ, իսկ եթե մակերեսը փոփոխության ենթարկվելու է, նշանակում է՝ ծավալն էլ է ավելանալու: Ընկերությունը ներկայացրեց նախագիծ, ըստ որի՝ պոչերը կուտակելու նախկին տեխնոլոգիային պիտի հաջորդի մեկ այլ պրոցես, ավելի արդիական, որի արդյունքում ծավալները չպետք է ավելանան, այլ կփոփոխվեն կուտակման եղանակները: Դա մի փոքր մասնագիտական հարց է, որին ես չեմ ուզում անդրադառնալ: Ինչ մնում է մեր մտահոգությանը, ապա, բնականաբար, ցանկացած պոչի ավելացումը, որպես ազդակիր համայնք, միանշանակ մեզ մտահոգում է»,-նշեց Կապանի քաղաքապետը:

Լուսանկարում՝ Կավարտի հանքավայրը

Տպել
3944 դիտում

Գագիկ Բեգլարյանը գրավի դիմաց ազատ արձակվեց

Կատալոնիայի խորհրդարանը պաշտոնապես կպահանջի Ադրբեջանից ազատ արձակել հայ ռազմագերիներին. «Արմենպրես»

Նաիրա Զոհրաբյանն այլեւս ԲՀԿ ցուցակի առաջին կինը չէ. այլ փոփոխություններ եւս կլինեն

«Ինքնիշխան Հայաստանը» քարոզարշավ չի իրականացնում, եկել ենք առաջնագիծ ու այստեղ ենք լինելու որքան որ պահանջվի. Սանասարյան

ԵԽԽՎ զեկուցողը ԼՂ հակամարտության հումանիտար հետևանքներն ուսումնասիրելու նպատակով կայցելի Հայաստան. «Արմենպրես»

Մարտունի գետում կնոջ դի է հայտնաբերվել. shamshyan.com

ՄԱԿ-ը դրամական օգնություն է տրամադրում Արցախից տեղահանված և Հայաստանում բնակվող անձանց

Տեղեկությունը, թե «ադրբեջանական ԶՈՒ-երը դիրքերն առաջ են տվել նաև Արցախում, իրականությանը չի համապատասխանում». Արցախպրես

Կառավարությունը կգործադրի բոլոր ջանքերը՝ ազատ, թափանցիկ, արդար ընտրությունների անցկացման համար. Արսեն Թորոսյան

Խծաբերդի մարտերում զոհված ինը զինծառայող հետմահու պարգևատրվել է «Արիության» մեդալով

Մոսկվա-Երևան չվերթի ինքնաթիռի ժամանումից հետո 28-ամյա հետախուզվող է բերման ենթարկվել

«Հայերը մեր ընկերներն են, և մենք պատրաստ չենք ընդունել թուրքերի օգնությունը». պաղեստինցիներ

ՀՀ-ն պատրաստակամ է անցկացնել արդար ընտրություններ. Ապիտոնյանն ընդունել է ԵԱՀԿ դիտորդական առաքելության հիմնական կազմին

Ուժեղ, ինքնիշխան պետությունը պետք է ունենա ուժեղ հետախուզական ծառայություն. Սերգեյ Նարիշկին

Արցախում հրետակոծությունից վնասված 7064 շենք-շինություն է հաշվառվել

Այսօր զինամթերքի վնասազերծման աշխատանքներ են նախատեսված Արցախի 4 քաղաքներում

Իսրայելը հրադադարի ռեժիմ չի հաստատի մինչև հինգշաբթի

Երևանի Մամիկոնյանց փողոցում ծառը տապալվել է մեքենայի վրա

Թուրքիայի նախագահ Էրդողանն անիծել է Ավստրիայի կառավարությանը

«Քարաշամբի գավաթը․ պատմության քառասունդարյա վկան». անիմացիոն հոլովակ Հայաստանի պատմության թանգարանում

Վաղը ժամանակավորապես կդադարեցվի Գեղարքունիքի մարզի Գեղհովիտ համայնքի մի հատվածի գազամատակարարումը

Վահրամ Դումանյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Թանգարանների միջազգային օրվա առթիվ

Բանկերը եւ վարկային կազմակերպությունները 2.5 մլրդ դրամի վարկ են ներել զոհվածներին, նրանց ընտանիքի անդամներին. ԿԲ նախագահ

Թաթոյանը ԵԽ-ի եւ МГИМО-ի բարձրաստիճան միջոցառմանը ներկայացրել է համավարակի ընթացքում աշխատանքի առաջատար փորձը

Ադրբեջանցիների թիկունքային ապահովման փորձերը կանխվում են. լիարժեք հանգուցալուծման շուրջ բանակցություններ կլինեն վաղը. ՊՆ

Օգտագործելով պաշտոնը, փոխնախարարը խոչընդոտել է դիզվառելիքի ներկրմանը. գործն ուղարկվել է դատարան

Հաստատվել է կորոնավիրուսային հիվանդության 212 նոր դեպք. գրանցվել է 17 մահ

ԱՄՆ նախագահի խորհրդականը Ալիևի հետ զրույցում անպատասխանատու և սադրիչ է անվանել սահմանին տեղաշարժերը

«Զվարթնոց» օդանավակայանից ձերբակալվել է Գագիկ Բեգլարյանը. նա ներկայացվել է ԱԱԾ

4-ամյա երեխային ապտակելու գործով մեղադրանք է առաջադրվել բժշկին. նախաքննությունն ավարտվել է

ԲՀԿ ընտրական ցուցակը գլխավորելու է Գագիկ Ծառուկյանը. հայտնի են երկրորդ ու երրորդ համարները

Հրդեհ Թբիլիսիի հանրակացարանում. 5-րդ հարկից կին է ընկել

Արմեն Գրիգորյանը ՀԱՊԿ ԱԽ քարտուղարների կոմիտեի նախագահի հետ քննարկել է սահմանային իրավիճակը

Ռազմամարզական ճամբարի ծրագիրը կփորձարկվի 4 դպրոցներում

Փրկարարները հեռացրել են ընկած ծառը ճանապարհի երթևեկելի հատվածից

Հրդեհ Ստեփանակերտում. այրվել է հողամասի տնակը

Կանխվել է 24-ամյա քաղաքացու ինքնասպանության փորձը Երևանի Հաղթանակի կամրջից

Հույն-թուրքական բանակցությունների երկրորդ փուլ. Չավուշօղլուն մտադիր է մեկնել Աթենք

Լևոն Տեր-Պետրոսյանն ընտրություններին մասնակցելով Ռոբերտ Քոչարյանի ջրաղացին է ջուր լցնում. Վիգեն Խաչատրյան

Քարաթափում Երևան-Մեղրի ավտոճանապարհին. այն միակողմանի փակվել էր