Հրայր Թովմասյանը՝ ՍԴ ցմահ նախագահ. հրամայողը Բ26-ից է, դատավորները դժգոհ են

Գագիկ Հարությունյանի Բարձրագույն դատական խորհրդի նախագահի պաշտոնում ընտրվելուց հետո կուլիսային հետաքրքիր զարգացումներ են ընթանում Սահմանադրական դատարանի ապագա նախագահի ընտրության/նշանակման շուրջ:

Այժմ մամուլում ակտիվորեն լուրեր են շրջանառվում առ այն, որ բարձրագույն դատարանի նախագահի պաշտոնի հավակնություններ ունի բոլորովին վերջերս ՍԴ անդամ դատավոր նշանակված Հրայր Թովմասյանը, որը իշխող ՀՀԿ անդամ է եւ նախկինում գլխավորում էր ԱԺ պետական-իրավական հարցերով մշտական հանձնաժողովը:

Ըստ մեզ հասած տեղեկությունների, Հրայր Թովմասյանը ոչ միայն ցանկանում է ՍԴ նախագահ նշանակվել, այլեւ խորհրդարանական համակարգին անցնելու վերջին ամսում, երբ դեռ գործում են 2005 թ.-ին ընդունված սահմանադրության իրավակարգավորումները, հավերժացնել իրեն այդ պաշտոնում: «Այլ կերպ ասած, Թովմասյանը կարող է դեռեւս գործող 2005 թ.-ի սահմանադրությամբ նշանակվել ՍԴ ցմահ նախագահ, ոչ թե վեց տարի ժամկետով, որ նախատեսված է նոր սահմանադրությամբ»,- նշեց ՍԴ-ի մեր աղբյուրը:

Մեջբերենք հին եւ նոր սահմանադրություններով ՍԴ նախագահ ընտրել/նշանակելու վերաբերյալ սահմանված դրույթները:

«Սահմանադրական դատարանն իր կազմից` վեց տարի ժամկետով, ընտրում է Սահմանադրական դատարանի նախագահ և փոխնախագահ՝ առանց վերընտրվելու իրավունքի»,- ասված է 2015 թ.-ին ընդունված Սահմանադրության 166-րդ հոդված 2-րդ ենթակետում: Իսկ ահա թե ինչ է նախատեսում 2005 թ.-ին ընդունված Սահմանադրությունն այն իրավիճակներում, երբ ՍԴ նախագահը հեռանում է պաշտոնից եւ այն մնում է թափուր: «Սահմանադրական դատարանի նախագահի պաշտոնը թափուր մնալուց հետո՝ երեսնօրյա ժամկետում, Ազգային ժողովի նախագահի առաջարկությամբ սահմանադրական դատարանի կազմից նշանակում է սահմանադրական դատարանի նախագահ»,- ասված է մայր օրենքի 83-րդ հոդված 2-րդ ենթակետում:

Այս հոդվածն ուղղակիորեն նկարագրում է հայրենի բարձրագույն դատական իշխանությունում ստեղծված իրավիճակը եւ տալիս հստակ կարգավորումներ: Արդյոք դեռեւս 2015 թ.-ին էր գրվել դատական իշխանությունում փոխատեղությունների ներկա սցենարը, դժվար է ասել, բայց որ Գագիկ Հարությունյանն իր պաշտոնական լիազորությունները դադարեցնում է նախատեսվածից շուրջ կես ամիս ավելի շուտ, արդեն իսկ որոշակի կասկածների տեղիք է տալիս:

«Նա (Գագիկ Հարությունյանը) արդեն ներկայացրել է ԱԺ նախագահին դիմում՝ իր լիազորությունները դադարեցնելու մասին, թեպետ պաշտոնապես դրանք դադարեցվելու էին մարտի 23-ին»,- նշում է մեր աղբյուրը եւ հավելում, որ օրեր առաջ Գագիկ Հարությունյանը ՍԴ-ում կազմակերպեց Հրայր Թովմասյանի «պրեզենտացիան»: Այդ ներկայացմանը հրավիրված էին լրագրողներ, ՍԴ բոլոր դատավորները, աշխատակազմը: «Նման բան չի եղել ՍԴ պատմության մեջ, որ դատավորին ներկայացվի այսպիսի շուքով»,- նշում է մեր զրուցակիցը՝ հավելելով, որ շուտով տեղի կունենա նաեւ Գագիկ Հարությունյանի «goodbye party»-ին:

Այս հապճեպությունը նշանակում է մեկ բան, եզրակացնում է մեր զրուցակիցը, որ Հրայր Թովմասյանը պատրաստվում է դառնալ ՍԴ նախագահ, այն էլ ցմահ, ինչպես նախատեսվում է 2005 թ.-ի սահմանադրությամբ:

«Այսինքն՝ Գագիկ Հարությունյանի հրաժարականից հետո ՍԴ նախագահի պաշտոնը թափուր է մնում, իսկ Ազգային ժողովը մինչեւ ապրիլի 9-ը, երբ պետական համակարգն ամբողջությամբ կսկսի «ապրել» նոր սահմանադրությամբ, կնշանակի ՍԴ նոր նախագահ՝ ցմահ: Հույսերը, որ ՍԴ նախագահին ընտրելու են դատավորները չեն արդարանալու, քանի որ նոր նախագահն ընտրվելու է հին սահմանադրությամբ, բայց գործելու եւ ցմահ նախագահելու է նոր սահմանադրական իրավակարգավորումների պայմաններում»,- նշում է նա եւ ընդունում, որ սա, թերեւս Հրայր Թովմասյանի, որը նոր սահմանադրության ճարտարապետներից է, «պարգեւն է մատուցած ծառայությունների կամ կատարած աշխատանքի դիմաց»:

«Մամուլը, թերեւս չէր սխալվում, երբ գրում էր Թովմասյանին ՍԴ նախագահի պաշտոնում նշանակվելու հեռանկարի մասին»,- փաստում է ՍԴ-ի մեր աղբյուրը՝ հավելելով, որ այս սցենարը դժգոհություն է առաջացրել նաեւ Սահմանադրական դատարանի դատավորների շրջանում: «Փաստացի նրանք դե յուրե կունենան ՍԴ նախագահ ընտրելու իրավունք, իսկ դե ֆակտո՝ ոչ, քանի դեռ Թովմասյանն այդ պաշտոնին է լինելու»,- եզրափակեց նա:   

Պատահական չէ, որ վերջերս Ազգային ժողովի ընդդիմադիր Ելք խմբակցության անդամ, պատգամավոր Արտակ Զեյնալյանը՝ Հրայր Թովմասյանին հարց ուղղելիս հենց վերոնշյալ սցենարը նկատի ունենալով, ասաց. «Մինչև 2035 թվականը պաշտոնավարելու եք ՍԴ նախագահի պաշտոնում, ՍԴ որոշումները համաձայնեցնելո՞ւ եք Բաղրամյան 26-ում»:

Ստացվում է ապագա ՍԴ նախագահը կրկին ուղղակիորեն նշանակվելու է իշխանության ամենավերին ատյաններից ու որեւէ կերպ ՍԴ դատավորների կամքով կաշկանդված չի լինելու կայացվելիք որոշումներում: Ով նշանակում է, նա էլ հրամայում է: Իսկ ՍԴ դատավորի ընտրության Սահմանադրությամբ նախատեսված նոր իրավակարգավորումները, այն է՝ ՍԴ նախագահին ընտրում են դատավորները, ապագա սերունդների համար է, եթե, իհարկե, ապագայում նոր սահմանադարական փոփոխություններ չլինեն:

Նյութը տպագրվել է «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի մարտի 8-ի համարում: