ԸՕ բարեփոխումների հայեցակարգն ուղարկվել է Վենետիկի հանձնաժողով. ինչ փոփոխություններով ենք գնալու ԱԺ ընտրությունների

Խորհրդարանական արտահերթ ընտրություններից առաջ վարչապետին առընթեր ընտրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողովն ու կառավարությունն արդեն մշակել են Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունների նախագիծը: Այն արդեն այս շաբաթ կներկայացվի խորհրդարանին։

Ըստ այս նախագծի՝ այլեւս չի գործելու տարածքային կամ ռեյտինգային ընտրակարգ, եւ ընտրողները քվեարկելու են միայն իրենց նախընտրած կուսակցության կամ կուսակցությունների դաշինքի օգտին:

Բացի այս՝ քվեարկությունն այլեւս գրիչով չի լինելու: Այսինքն՝ ընտրողները ստանալու են ընտրություններին մասնակցող քաղաքական բոլոր ուժերի քվեաթերթիկները, եւ քվեախցիկում առանց որեւէ նշումի ծրարի մեջ են դնելու իրենց նախընտրած կուսակցության կամ դաշինքի քվեաթերթիկը:

Ընտրական օրենսգրքի փոփոխություններով նախատեսվում է նաեւ նվազեցնել անցողիկ շեմը: Եթե ներկայումս կուսակցությունների ու դաշինքների համար համապատասխանաբար անհրաժեշտ է 5 եւ 7 անցողիկ շեմ, ապա օրենսգրքի փոփոխություններով կուսակցությունների համար այդ շեմը կլինի 4, դաշինքների համար՝ 6:

Ըստ Ընտրական օրենսգրքի փոփոխությունների նախագծի՝ զորամասերում հնարավոր կլինի տեղադրել նախընտրական քարոզչության պաստառներ, իսկ զինծառայողները հնարավորություն կստանան հետեւել հեռուստատեսային քարոզչությանը, հեռուստաբանավեճերին: Վարչապետին առընթեր ընտրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողովի քարտուղար Դանիել Իոաննիսյանը մեր զրույցում ասաց, որ պաշտպանության նախարարությունը պաստառների մասով փոփոխությանը դեմ է, սակայն դեռ հստակ չգիտեն՝ ինչու: Իսկ հեռուստատեսային քարոզչությանը հետեւելը, ինչպես ասաց Իոաննիսյանը, չի խանգարի զինծառայողների օրակարգին: Կա փոփոխություն նաեւ ժամկետային զինծառայողների քվեարկության հետ կապված. վերջիններիս քվեարկության ընթացքում վերադաս սպաներին կարգելվի ներկա գտնվել ընտրատեղամասում:

Ընտրական օրենսգրքի փոփոխություններով նախատեսվում է նաեւ ընտրության օրը որոշելուց հետո արգելել բոլոր տեսակի բարեգործությունները: Ընտրության օրը նշանակելուց հետո մինչեւ ընտրության ավարտ ցանկացած քաղաքական ուժի կողմից ընտրողներին գումար, սնունդ եւ այլ ապրանքներ տալը կամ խոստանալը համարվելու է քրեորեն պատժելի:

Ինչ վերաբերում է ընտրախախտումներից զերծ պահող փոփոխություններին՝ Դանիել Իոաննիսյանն առանձնացնում է մասնավորապես երեք կետ:

Նախ, պատահականության սկզբունքով վերահաշվարկը: ԸՕ փոփոխություններով մշակվել է մի մեխանիզմ, ըստ որի՝ ամեն ընտրատարածքում պատահականության սկզբունքով ընտրվելու է երկու ընտրատեղամաս եւ այնտեղ իրականացվի վերահաշվարկ. «Այսինքն՝ եթե հանկարծ, ինչպես նախկինում տեսել ենք, ընտրատեղամասում գան հանցավոր համագործակցության ու իրականությանը չհամապատասխանող թվեր նկարեն, ինչ համաձայնության ուզում է՝ եկած լինեն, ոչ մի պարկ փակելիս վստահ չեն լինի, որ այդ տեղամասը չի բացվելու եւ վերահաշվարկ չի լինելու, իսկ իրենք էլ նկարած թվերի պատճառվ ութ տարի չեն անցկացնելու բանտում»,- մեր զրույցում ասաց Իոաննիսյանը:

Հաջորդ փոփոխությունը վերաբերում է ինքնասոսնձվող դրոշմանիշերին: Քանի որ դրանք ընտրական հանձնաժողովներին հանձնվող ամենակարեւոր փաստաթղթերն են, նախատեսվում է, որ առանձին են հանձնվելու տարածքային հանձնաժողով, եւ նախորդ փոփոխության սկզբունքով՝ նորից հաշվարկվելու են այդ հանձնաժողովում:

Եւ բացի նրանից, որ ընտրատեղամասերում լինելու են տեսախցիկներ, վարչապետին առընթեր ընտրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողովի քարտուղար Դանիել Իոաննիսյանը նշում է մյուս կարեւոր մեխանիզմը՝ ստորագրած ցուցակների ավելի հեշտ որոնելի հրապարակման տարբերակը.

«Նախկինում շատ դժվար էր ստորագրած ցուցակում գտնել անձին: Պարզ չէր՝ քվեարկել է, թե՝ չէ: Ցուցակները հրապարակվում էին, բայց շատ անհարմար ձեւով: Այժմ նախատեսվում է դա անել շատ ավելի հեշտ որոնելի ձեւով, այսինքն՝ հեշտ որոնել եւ գտնել մարդու քվեարկած լինել-չլինելը»,- «Հայկական ժամանակ»-ին ասաց Իոաննիսյանը:

Նրա խոսքով՝ ընտրախախտումներից զերծ պահելու հետ կապված ամենակարեւոր փոփոխությունները ԸՕ բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողովն արել է դեռեւս օգոստոս-սեպտեմբերին՝ քրեական օրենսգրքում, վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքում. «Որովհետեւ ընտրախախտումները, որպես կանոն, քրեական հանցագործություններ են կամ վարչական: Կարեւորը, որ դրանց բացահայտումը եւ պատժի անխուսափելիությունը գործեն»:

Ինչ վերաբերում է ընտրությունները հեշտացնելու տարբերակին՝ Իոաննիսյանը «Հայկական ժամանակ»-ին հայտնեց՝ քանի որ ռեյտինգային ընտրակարգը դուրս է գալիս, ընտրողների համար ընտրելու մեխանիզմն ավելի պարզ է դառնում. «Ընդամենը պետք է նախընտրած քաղաքական ուժի քվեաթերթիկը դնել ծրարի մեջ ու վերջ: Այսինքն՝ սրանով բազմաթիվ այլ հարցեր են լուծվում: Երաշխավորվում է նաեւ, որ կանանց քվոտան բարձր կլինի, ընտրողներին հասկանալի կլինի եւ այլն»:

Դանիել Իոաննիսյանը մեր զրույցում ասաց նաեւ, որ առաջիկա խորհրդարանական արտահերթ ընտրությունները, ամենայն հավանականությամբ, կհասցնենք անցկացնել փոխված Ընտրական օրենսգրքով: Սակայն նա չի բացառում նաեւ այն, որ որոշ կարգավորումներ անցումային դրույթներով կդրվեն ընտրություններից հետո, զուտ չհասցնելու պատճառով:

Ընտրական օրենսգրքի հայեցակարգն ուրբաթ օրը՝ հոկտեմբերի 5-ին, արդեն ուղարկվել է Վենետիկի հանձնաժողով: Իոաննիսյանն ասաց, որ Վենետիկի հանձնաժողովի առաջարկած վեցամսյա սկզբունքին չենք հետեւելու, որովհետեւ այն դժվար թե ինչ-որ խնդիր առաջացնի. «Չեմ կարծում, թե խնդիր կառաջանա: Վենետիկի հանձնաժողովը, իրենց նորմերը իմպերատիվ բնույթ չունեն: ԵԽ անդամ երկրներ կան, որոնք իրենց ընտրական օրենսդրությունը ընդհանրապես չեն ուղարկում Վենետիկի հանձնաժողով: Բայց բավականին կոմպետենտ հանձնաժողով է, դրա համար մենք ուղարկել ենք»,- «Հայկական ժամանակ»-ի հետ զրույցում ասաց վարչապետին առընթեր ընտրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողովի քարտուղար Դանիել Իոաննիսյանը: