Իմպորտոզամիշչենիե. Էս էր մնացել պակաս

Կառավարության երեկվա նիստում ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը ուշագրավ, չափազանց ուշագրավ հայտարարություն արեց:

«Հանձնարարում եմ տնտեսական զարգացման եւ ներդրումների, ֆինանսների, պաշտպանության, գյուղատնտեսության, առողջապահության նախարարներին՝ համատեղ ուսումնասիրել եւ 20-օրյա ժամկետում առաջարկություն ներկայացնել ներմուծումը տեղական արտադրությամբ փոխարինելու վերաբերյալ՝ ըստ առանձին ապրանքների»,- հայտարարեց նա:

Ինչո՞վ է սա ուշագրավ: Ովքեր հետեւում են ռուսական լրատվամիջոցներին, ապա նրանց հաստատ ծանոթ է «իմպորտոզամիշչենիե» բառը: Սա հենց նույն «ներմուծումը տեղական արտադրությամբ փոխարինելն է»: Շատ գեղեցիկ է հնչում, չէ՞: Պատկերացրեք, շատ ապրանքներ, որ ներկրում ենք, սկսում ենք ինքներս արտադրել ու սպառել: Աշխատատեղեր են բացվում, արտադրություն է զարգանում...: Իրոք, շատ գրավիչ է: Բայց՝ միայն տեսականորեն: Գործնականում ներմուծման փոխարինումը հնարավոր չէ անել վարչապետի հայտարարությամբ, կառավարության որոշմամբ, նախագահի հրամանագրերով կամ նույնիսկ Սահմանադրությամբ: Ներմուծման փոխարինումը կարող է լինել միայն տնտեսության ընդհանուր զարգացման հետեւանք: Ընդ որում, թե՛ որակական, եւ թե՛ քանակական զարգացման հետեւանք:

Եվ դա շատ հեշտ է ապացուցել տարբեր ապրանքների օրինակներով: Վերցնենք լուցկին, գրիչը, կրակայրիչը, հեռուստացույցը, սառնարանը, ավտոմեքենան....: Ասենք, որեւէ երկրում գործող X ֆիրման տարեկան արտադրում է 10 միլիարդ հատ կրակայրիչ: Հայաստանը սպառում է տարեկան մեկ միլիոն հատ: Կրակայրիչի «իմպորտոզամիշչենիայի» դեպքում, Հայաստանում պետք է արտադրվի մեկ միլիոն հատ կրակայրիչ: Տնտեսագիտության օրենքներով եւ պարզ տրամաբանությամբ, Հայաստանում արտադրված 1 միլիոն հատ կրակայրիչներից յուրաքանչյուրի ինքնարժեքն էականորեն բարձր կլինի, քան X ֆիրմայի արտադրած 10 միլիարդ հատ կրակայրիչներից յուրաքանչյուրինը: Այսինքն՝ ցանկացած պարագայում մեզ մոտ արտադրված կրակայրիչը լինելու է անմրցունակ: Այդ իսկ պատճառով բոլորովին իմաստ չունի կառավարության որոշմամբ կրակայրիչների ներմուծման փոխարինում իրականացնել: Իսկ եթե գտնվի որեւէ գործարար, որն իր միջոցներով, իր ռիսկի հաշվին կորոշի կրակայրիչ արտադրել Հայաստանում, ապա կառավարությունը այդտեղ անելիք չունի:

Թե ով ինչ պետք է արտադրի,  ամենեւին էլ կառավարության գործը չի: Կառավարության գործը մեծ հաշվով այն է, որ հավասար պայմաններ ապահովի բոլոր արտադրողների համար, եւ այդ հավասար պայմանները լինեն ավելի գրավիչ, քան այլ երկրներում: Համաշխարհային փորձը ցույց է տալիս, որ եթե կառավարությունը ստեղծում է այդպիսի պայմաններ եւ դրան զուգահեռ խթանում նոր տեխնոլոգիաների ներդրումը եւ նպաստում հանրության կրթական մակարդակի բարձրացմանը, ապա տնտեսությունը ունենում է երկարատեւ ու կայուն զարգացում:

Վարչապետի հայտարարությունն իր մեջ շատ մռայլ մեսիջ է պարունակում: Դա նշանակում է, որ կառավարությունը չի էլ փորձելու հավասար պայմաններ ապահովել, չի քանդելու մոնոպոլիաները, չի վերացնելու առանձին գործարարների ունեցած արտոնությունները...: Դրա փոխարեն տարբեր գերատեսչությունների չինովնիկներ իրենց ֆանտազիաների եւ արտադրության մասին ունեցած պատկերացումներից ելնելով՝ կազմելու են ապրանքների ցանկ, որոնց ներմուծման փոխարինման ուղղությամբ կառավարությունը պետք է ինչ-որ քայլեր անի:

Կրկին բերենք մի օրինակ: 5-6 տարի առաջ հայտնի օլիգարխ ու մոնոպոլիստ Սամվել Ալեքսանյանը (Լֆիկ Սամոն) վերագործարկեց Սպիտակի շաքարի գործարանը ու շաքարը ներկրելու փոխարեն սկսեց իբր ինքն արտադրել: «Իմպորտոզամեշչենիայի» դասական օրինակ է, մանավանդ հաշվի առնելով, որ այդ գործում ստացավ պաշտոնական ու ոչ պաշտոնական բազմաթիվ արտոնություններ:

Հիմա նա իր արտադրած շաքարը վաճառում է 405 դրամով, իսկ Մոսկվայի «Աշան» ցանցում շաքարը վաճառվում է 330 դրամով: Այսպիսի՞ «իմպորտոզամեշչենիա» է ուզում Կարեն Կարապետյանը: Ակնհայտ է, չէ՞, որ դա որեւէ օգուտ մեր երկրին չի բերում: Ավելին` ահռելի վնասներ է բերում: Իսկ ինչ պետք է աներ կառավարությունը, օրինակ, շաքարի ոլորտում: Պետք է ապահովեր այնպիսի պայմաններ, որ ցանկացողները կարողանային ցանկացած երկրից ցանկացած քանակությամբ շաքար բերել: Իսկ այդպիսի պայմաններ մեր որեւէ կառավարություն այդպես էլ չկարողացավ ապահովել տարիներ շարունակ:     

Իսկ մինչ ներմուծումը փոխարինելու մասին մտածելը գուցե կառավարությունը փորձեր աջակցել մեր արտադրողներին: Էլի մի քանի օրինակ: Մեր գերատեսչությունները պետբյուջեի հաշվին հսկայական ծավալների գնումներ են անում: Ամիսներ առաջ կառավարությանն առաջարկվեց պետգնումների շրջանակներում արտասահմանյան արտադրության օճառի փոխարեն գնել տեղական արտադրության բավական բարձր որակի եւ զգալիորեն ավելի էժան օճառներ: Առաջարկությունը չընդունվեց: Երեւանի քաղաքապետարանին առաջարկվեց գնել տեղական արտադրության մանկական սղարաններ: Քաղաքապետարանը նախընտրեց սղարանները ներմուծել Չինաստանից` ավելի թանկ գնով: Կան դեպքեր, երբ պետական կառույցները համակարգչային ծրագրավորման պատվերները տալիս են այլ երկրների այն դեպքում, երբ մեր մասնագետները դա անում են հրաշալի եւ ավելի ցածր գներով: Այս օրինակներին մենք առաջիկայում կանդրադառնանք ավելի մանրամասն:

Իհարկե, աբսուրդ է, երբ Հայաստան է ներկրվում, ասենք, ծիրանի ու սալորի չիր: Պետք է, անշուշտ, ուսումնասիրել, թե ինչու մեր գյուղացիները չեն կարողանում ապահովել չրի ներքին պահանջարկը, այդ ինչն է նրանց խանգարում, եւ վերացնել այդ խոչընդոտները: Կառավարության եւ պետական գերատեսչությունների հիմնական խնդիրը հենց դա է:

Շատ հետաքրքիր կլինի տեսնել այն ցանկը, որը, ինչպես հանձնարարեց վարչապետը, պետք է 20 օրից ներկայացնեն նախարարները: Հետաքրքիր է, թե այդ ով է կարողանալու 20 օրվա ընթացքում նախ՝ ընտրել ապրանքները, եւ հետո գնահատել դրանց արտադրության համար անհրաժեշտ ծախսերը, ակնկալվող եկամուտները, շահութաբերությունը, ուսումնասիրել շուկան եւ այլն: Իրոք՝ շատ հետաքրքիր է:

Տպել
7660 դիտում

Վիվա-ՄՏՍ. անվճար զանգի հնարավորություն՝ ընկերությունների հաճախորդների համար

ՎՏԲ-Հայաստան Բանկը Renault Armenia-ի հետ համատեղ առաջարկում են ավտովարկավորման ամենաշահավետ պայմանները շուկայում

Այգեպարում վերսկսվել է կիսակառույց տան շինարարությունը

Արտագնա աշխատանքի հնարավորությունից զրկված քանի հոգի է դիմել Հայաստանում աշխատելու համար. մարզերում թվերը շատ տարբեր են

Կորոնավարակը, աշխարհն ու մենք

Տավուշի և Լոռու հանգստյան տներից մի քանիսի սննդի օբյեկտներում խախտումներ են գրանցվել, բայց կա դրական առաջընթաց

Տրանսֆերային գնագոյացման կարգավորումները տարածվում են շահութահարկի, ԱԱՀ-ի եւ ռոյալթիի նկատմամբ․ Ավետիսյան

Երևանի Կենտրոն վարչական շրջանում ՔՏՀԱՏՄ-ի կողմից խախտումներ չեն հայտնաբերվել

Մտահոգիչ խախտումներ՝ Ծաղկաձորի խոշոր հյուրանոցներում․ ՍԱՏՄ-ն կրկին կասեցման միջնորդություններ կներկայացնի

Որքան աշխատավարձ կստանան նոր պարեկային ծառայության պարեկները․ ոստիկանությունը քննարկման է դրել սահմանաչափերը

Խախտումներ են արձանագրվել Սպիտակի բենզալցակայաններում ու շինանյութի առևտրի կետերում. ՇՎՏՄ մշտադիտարկումներ

Վ. Սարգսյանի անվան ռազմական համալսարանում հանդիսավորությամբ բացվեց Սբ. Մեսրոպ Մաշտոց եկեղեցին (լուսանկարներ)

«Մեգա Տեխնիկս»-ի պահեստում խոշոր հրդեհ է բռնկվել. հայտարարվել է «1-ԲԻՍ» կանչ, տեղում է եղել նախարարը (լուսանկարներ)

Արկը դեռ երկնքում էր, բայց տեղի բնակիչների տրամադրությունները բարձր էր, հումորներ էին անում․ Ղուկասյան

Հետազոտության մտնել լողացած եւ մաքուր շորերով. կրել դիմակներ՝ ինչպես օրինակում (լուսանկարներ)

Արդեն երկրորդ օրն անընդմեջ դիտարկվում են ՀՀ Կոտայքի մարզի զբոսաշրջային վայրերն ու բացօթյա հանգստի գոտիները

Վրաստան մուտքն արգելող որոշումը շարունակվում է ուժի մեջ մնալ. Ստեփանծմինդա-Լարսը բաց է միայն բեռնատարների համար

Իջևան-Բերդ ավտոճանապարհին մեքենան բախվել է էլեկտրասյանը․ տուժածներ չկան

ԵՊՀ հայ բանասիրության ֆակուլտետն իր անվստահությունն է հայտնել ծրագրերի և չափորոշիչների աշխատանքային խմբին

Հրշեջ-փրկարարները մարել են 7 հա տարածքում բռնկված հրդեհները