Խաղաղություն էլ խաղացին. ինչպես է Ադրբեջանը դուրս մղում խաղաղության օրակարգը

Մայիսի վերջին եւ հունիսի սկզբին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի եւ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւի՝ նախորդ տարվա սեպտեմբերին Դուշանբեում ձեռքբերված պայմանավորվածություններն ընդհատվեցին սահմանային լարվածության աճով: Մայիսի սկզբին հարաբերական անդորրը խախտվել էր Արցախյան պատերազմի ընթացքում հայկական կողմի հաղթանակներին՝ մասնավորապես Շուշիի ազատագրմանը նվիրված միջոցառումները ստվերելու ցանկությամբ պայմանավորված «ավանդական» սրացմամբ: Դրանից հետո, սակայն, հրադադարի ռեժիմի խախտումները կրկին նվազել էին: Մայիսի վերջի եւ հունիսի սկզբի լարվածությունն, ըստ էության, առաջինն էր սեպտեմբերյան պայմանավորվածություններից հետո: Հարկ է նշել նաեւ, որ այն գրանցվել էր ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների՝ տարածաշրջան կատարած այցից ընդամենը մեկ օր անց:

Մայիսի վերջին շաբաթվա ընթացքում ադրբեջանական կողմը տեղեկատվական նախապատրաստություններ էր տեսնում՝ սադրիչ գործողությունների համար: Տարբեր տրամաչափի հեռահար եւ դիպուկահար զինատեսակներից կրակի ավելացմանը զուգահեռ Ադրբեջանը սկսեց իրավիճակը լարելու մեջ մեղադրել հայկական կողմին: Մայիսի 30-ին էլ Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը հայտնեց գումարտակի հրամանատար, մայոր Ագիլ Օմարովի մահվան մասին:  Դրանից երկու օր անց՝ հունիսի 1-ին, զոհ եղավ արդեն հայկական կողմում. Արցախի ՊՆ-ն հայտնեց ժամկետային զինծառայող Սիփան Մելքոնյանի մահվան մասին: Դրան հետեւեցին հայկական կողմի պատժիչ գործողությունները եւ այն իրականացրած զինծառայողների պարգեւատրումը ՀՀ պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանի կողմից: Հունիսի 9-ին Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը հայտնեց զինծառայող Էլշան Խալիլովի զոհվելու մասին: Հունիսի 13-ին Արցախի ՊՆ-ն հայտնեց հայկական կողմի երկրորդ զոհի՝  ժամկետային զինծառայող Արտյոմ Խաչատրյանի մասին:

Մինչ Ադրբեջանի դրդապատճառներին անցնելը, հարկ է նշել, որ հայկական կողմը շարունակում է երկու՝ առաջին հայացքից տրամագծորեն հակադարձ մարտավարությունների զուգահեռ իրականացումը: Մի կողմից պաշտպանական գերատեսչության ղեկավարը պարգեւատրում է պատժիչ գործողություններ իրականացրած զինծառայողներին՝ այդ քայլով փաստելով, որ «անընդհատ պաշտպանական վիճակից» ձերբազատվելու միտումը շարունակվում է: Մյուս կողմից ՀՀ վարչապետը Սանկտ Պետերբուրգում պատասխանելով ադրբեջանցի լրագրողի հարցին նշում է, որ ադրբեջանցի մայորի զոհվելու օրը «մենք նույնիսկ ստուգել ենք ծառայության եղած բոլոր զինվորների զենքերը» եւ պարզել, որ կրակոց չի եղել, ինչն էլ փաստում է խաղաղությանը միտված լինելու մասին: Այս պատասխանում կա նաեւ փոքրիկ ակնարկ զինադադարի խախտման դեպքերի հետաքննության մեխանիզմի ստեղծման վերաբերյալ, քանի որ հակառակորդի խոսքերի նկատմամբ վստահություն չկա, իսկ մեխանիզմի առկայության պարագայում հնարավոր կլիներ հստակ ապացույցներ ներկայացնել, որ զինադադարը խախտել է, ենթադրենք, հայկական կողմը:

Ադրբեջանի՝ ռազմական դիվանագիտությանը վերադառնալու իրական դրդապատճառներն, ամենայն հավանականությամբ, կապված են Վաշինգտոնում հունիսի 20-ին Հայաստանի ու Ադրբեջանի արտգործնախարարների նախատեսված հանդիպման հետ: Տարեսկզբից անցկացվող բազմաթիվ զորավարժությունները չէին տալիս ցանկալի արդյունքը. խաղաղության օրակարգը առաջ էր շարժվում թեեւ դանդաղ, բայց ադրբեջանական տեսանկյունից անբարենպաստ կերպով: Բաքվում, հավանաբար, տարակուսեցին այն բանից հետո, երբ սկսեց խոսվել կոնկրետ քայլերի՝ մարդկանց միջեւ շփումների հաստատման, ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչների փոխադարձ այցելությունների մասին: Հայաստանի ֆուտբոլի հավաքականի ավագ Հենրիխ Մխիթարյանի՝ Բաքու չմեկնելու շուրջ համաշխարհային մամուլում բարձրացած աղմուկն էլ ի ցույց դրեց Ադրբեջանի՝ «բազմամշակութային ու բազմազգ պետության» միֆին եւ ցավալի հարված հասցրեց դրան:

Բացի այդ՝ չի կարելի շրջանցել նաեւ ներքին հնարավոր ինքնաբուխ բողոքը՝ խաղաղության ուղղությամբ հստակ քայլեր անելու դեպքում: Ադրբեջանն, ըստ էության, փակուղային վիճակում է. չի կարող չմասնակցել իրական խաղաղության շուրջ բանակցություններին, բայց նաեւ չի կարող իրագործել այդ խաղաղությունը սեփական երկրում, քանի որ շատ երկար ժամանակ պետական մակարդակով տարել է տրամագծորեն հակառակ քարոզչություն, ուստի ներքին լսարանը պատրաստ չէ դրան: Մյուս կողմից, իհարկե, կարելի էր չփորձել ավելի խորացնել հասարակությունում առկա այդ տրամադրությունը այնպիսի «հայրենասիրական» ակցիաներով, ինչպիսին, օրինակ, զորավարժությունների ընթացքում 5 կիլոմետրանոց դրոշն է, կամ հայկական «Օսա»-ի հրթիռից խույս տվող ԱԹՍ-ի մասին անառիթ տեսանյութը:

Իրական խաղաղության շուրջ բանակցությունները ձեռնտու չեն Բաքվին, հետեւաբար անհրաժեշտ էր թույլատրելիի սահմաններում հնարավորինս ապակայունացնել իրավիճակը՝ փոխվստահության մթնոլորտի ձեւավորման համար անհրաժեշտ մեխանիզմների շուրջ քննարկումները օրակարգից հանելու կամ դրանք այլ թեմաներով «լուծելու» համար:

Անգամ եթե խաղաղության հաստատմանն ուղղված քայլերի շուրջ քննարկումները Ադրբեջանի այս գործողությունների արդյունքում դուրս չեն եկել հունիսի 20-ին նախատեսված վաշինգտոնյան հանդիպման օրակարգից՝ դրանք միանշանակ չեն լինի առաջին պլանում: Լարվածության ֆոնին առաջին պլան է գալու Դուշանբեի պայմանավորվածությունների կատարումը, մինչդեռ արտգործնախարարների նախորդ հանդիպման պայմանավորվածությունները կարող էին քայլ առաջ լինել դեպի բանակցային գործընթացի վերսկսումը:

Տպել
9940 դիտում

Հրդեհ Երևանում գտնվող կահույքի խանութի տանիքում

Վրաերթ-վթար Երևանում. բժիշկները պայքարում են տուժողի կյանքի համար. վարորդը դիմել է փախուստի

Արցախում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվելու 4 նոր դեպք. 6 հիվանդի վիճակը ծայրահեղ ծանր է

Շրջանների զգալի մասում սպասվում է ձյուն. ինչ եղանակ է սպասվում առաջիկա օրերին

Բայդենը քննարկել է Ուկրաինայի շուրջ ստեղծված իրավիճակն ու Ռուսաստանի հետ բանակցություններն իր օգնականների հետ

Հրդեհ «Ապաչի» գործարանի տարածքում, այրվել է վագոն-տնակը

Ժամանակավորապես դադարեցվել է Մալաթիա-Սեբաստիա վարչական շրջանի մի շարք հատվածների գազամատակարարումը

Պեկինը ձմեռային Օլիմպիական խաղերին ընդառաջ կպահպանի կորոնավիրուսով պայմանավորված արտակարգ իրավիճակը

Սև ծովում հրդեհ է բռնկվել 700 տոննա մազութ տեղափոխող լցանավի վրա

Փրկարարները օգնության են հասել Ֆրանսիայի Հանրապետության քաղաքացիներին

Երևանի Տիչինայի փողոցում տեղի է ունեցել պայթյուն՝ հրդեհի բռնկմամբ

Վաղը վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հանդես կգա առցանց ասուլիսով (պաշտոնական)

Փրկարարներն արգելափակումից դուրս են բերել 13 բեռնատար ավտոմեքենա

Եվրոպայի 2022 թվականի մշակութային մայրաքաղաք է դարձել Լիտվայի Կաունաս քաղաքը

Այրվել է Երևանի Նանսենի փողոցի շենքերից մեկի տանիքը

Հայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսի 814 նոր դեպք․ առողջացել է 109 մարդ

Համավարակի ազդեցությամբ կրթական աղքատությունը դարձել է աշխարհում նոր տիպի անհավասարության ցայտուն ցուցանիշ․ Անդրեասյան

Սյունիքի մարզի Գորիս-Սիսիան և Տաթև-Շինուհայր ճանապարհահատվածներում բուք է

Էլեկտրաէներգիայի պլանային ընդհատումներ են սպասվում Երևանում և երեք մարզերում

«Սիրում եմ». պաշտպանության նախարարի ու նրա կնոջ պարը՝ սիրո երգիչ Հայկոյի երգի հնչյունների ներքո (տեսանյութ)

Տիկին Դավոյանը տեղյակ է խնդրի վերաբերյալ. նախարարությունն արձագանքել է պատգամավորի հրապարակած լուսանկարին

Ինչու պիտի այսօր այսքան անտեսվի հայ մամուլը. զրույց Պոլսի «Մարմարա» թերթի խմբագրապետ 95-ամյա Ռոպէր Հատտէճյանի հետ

Հետախուզվողները ներկայացել են ոստիկանություն. նրանցից մեկը կալանավորվել է

Տեր Սահակ քահանա Սահակյանն ազատվել է Արագածոտնի թեմի հոգևոր պարտականություններից

Վարչապետն այս պահին խորհրդակցություն է անցկացնում Կառավարությունում, նա դեռ չի ժամանել Պապիկյանի հարսանյաց միջոցառմանը

Շինուհայր-Տաթև ավտոճանապարհը դժվարանցանելի է

Երևանի Շիրազի փողոցում բախվել են ավտոբուսը և «Մերսեդես» մակնիշի մեքենան. մեկ օրում 13 պատահար է գրանցվել

Հայ-հունական դիվանագիտական հարաբերությունների 30 ամյակը նշում ենք քաղաքական ամենաբարձր մակարդակի կապերով. Մկրտչյան

Վերին Խոտանան-Տաթև ավտոճանապարհին ավտոմեքենաներ են արգելափակվել

Սիրուշոն վարակվել է կորոնավիրուսով

Ողբերգական դեպք Երևանում. հայրը ննջասենյակում հայտնաբերել է խոհանոցային դանակով ինքնասպան եղած որդու դին

Ակումբներին են բաշխվել ՈՒԵՖԱ-ի համերաշխության գումարները, հաստատվել է ՀՖՖ բժշկական կոմիտեի կազմը

Սերգեյ Ներսեսյանն ազատվել է Երևանի քաղաքապետի տեղակալի պաշտոնից

ՀՀ պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանը պսակադրվել է Գեղարդի եկեղեցում (լուսանկարներ)

Արցախի պետական բոլոր կառույցներին կցվել են հոգևորականներ

Էրեբունու տարածքում կառուցվող եկեղեցու բակի վագոն-տնակում 48-ամյա տղամարդու դի է հայտնաբերվել

Գողություն է կատարվել Գյումրու պոլիկլինիկաներից մեկում

Վարդենյաց լեռնանցքով պետք է երթևեկել անվաշղթաների կիրառմամբ (տեսանյութ)

Նիկոլ Փաշինյանը և Վլադիմիր Պուտինը քննարկել են եռակողմ հայտարարություններով ձեռք բերված պայմանավորվածությունների ընթացքը

Արտակարգ դեպք ՀՀ բանտերից մեկում. փաստաբանը փորձել է փոխանցել ծխելու համար նախատեսված սարք, որում թմրամիջոց է եղել