Ֆեոդալիզմի դեմ պայքարի վերջին շտրիխները

14/06/2020 schedule20:45

Այսօր շատերն են խոսում այն մասին, որ նախկինները, հասկանալով հանրության վերաբերմունքն իրենց նկատմամբ, պիտի անպայման փորձեն վերադառնալ «նոր դեմքերով» կամ «նոր փաթեթավորմամբ»։ Իրականում խնդիրը, իհարկե, դեմքերը չեն։ Խնդիրը պետական կառավարման այն համակարգն է, որը փորձ է արվում վերականգնել, ու բացարձակապես որեւէ նշանակություն չունի՝ այդ պայքարի առաջնագծում նախկին իշխանությունների առանցքային դեմքե՞րը կլինեն, թե՞ ներկայանալի արտաքինով ու կիրթ խոսող երիտասարդներ։

Իսկ ինչպիսի՞ պետություն էր Հայաստանն ընդամենը մի քանի տարի առաջ։ Մեծ հաշվով Հայաստանում ֆեոդալական կարգեր էին՝ պետական կապիտալիզմի ու ժողովրդավարության առանձին տարրերի համակցությամբ, եւ սա ամենեւին չափազանցություն չէ։ Երկրի գրեթե բոլոր մարզերն ունեին իրենց «ֆեոդալները». Կոտայքն իր «ֆեոդալն» ուներ, Սյունիքն ու Շիրակը՝ իրենցը, Արարատյան դաշտում, օրինակ, միանգամից երկու «ֆեոդալ» կար (Արարատի մարզում՝ Հովիկ Աբրահամյանը, Արմավիրի մարզում՝ գեներալ Մանվելը), Երեւանի առանձին թաղամասեր էլ իրենց «ֆեոդալներն» ունեին, իսկ ահա գլխավոր «ֆեոդալն» իր առանձին մարզը չուներ, բայց վերահսկում էր բոլորին ու ցանկացած մարզում կարող էր վերցնել իրեն դուր եկած ցանկացած բան։ Այդ «ֆեոդալներն» էլ, ի դեպ, հենց ապահովում էին «թագավորի» ընտրությունը իրենց հպատակների միջոցով, իսկ եթե ժողովուրդն ըմբոստանում էր, իրենց կիսալեգալ «գվարդիաներով» ճնշում էին ըմբոստության ծիլերը։ «Թագավորն» իր հերթին ուշադիր հետեւում էր, որ «ֆեոդալներից» մեկնումեկը հանկարծ շատ չհզորանա ու ինքնուրույնություն չցուցաբերի, իսկ եթե նման փորձեր, այնուամենայնիվ, լինում էին, կա՛մ «բամփում էր գլխին», կա՛մ ոստիկանապետն էր հայտարարում, թե ժամանակն է, որ այսինչ մարզը միացվի Հայաստանին, կամ շատ արագ քրեական գործեր էին հարուցվում, եւ այդպիսով վասալական համակարգը մի կերպ պահպանվում էր։ Ընդ որում, այդ համակարգը վասալներին նույնպես ձեռնտու էր։ Ու դա էր հիմնական պատճառը, որ Ազատության հրապարակից հնչող «Մանվե՛լ, Մանվե՛լ» վանկարկումներն անպատասխան էին մնում, իսկ «ամենահզոր ֆեոդալներից» մեկի հետ համագործակցելով՝ բուրժուադեմոկրատական հեղափոխություն իրականացնելու ծրագրերն արդյունք չէին տալիս։ Որպես ի՞նչ պիտի ֆեոդալները պայքարեին հանուն ֆեոդալական կարգերի վերացման։

Այն, ինչ հիմա տեղի է ունենում Հայաստանում, հենց ֆեոդալիզմի մնացուկների իսպառ վերացման գործընթացն է։ Ու դա, բնականաբար, շատերի համար բավականին ցավոտ է։ Հենց թեկուզ միայն այն պատճառով, որ նախ՝ «ֆեոդալները» դեռեւս բավականին հզոր են, եւ երկրորդ՝ «ֆեոդալական կարգերը» տասնյակ հազարավոր հպատակների համար թեեւ երբեմն նվաստացուցիչ, բայց համեմատաբար կայուն սոցիալական միջավայր էին ապահովում։ Այսօր շատերը կարող են դժգոհ լինել, որ նոր իշխանություններն այնքան էլ սահուն չեն իրականացնում այդ անցումը, որ անփորձ են, որ «բուրժուադեմոկրատական հանրապետությունում» յուրաքանչյուրի բարեկեցությունն ավելի շատ կախված է անձամբ իր որակներից, մինչդեռ նախկինում գրեթե ամեն ինչ պայմանավորված էր իր «ֆեոդալի» բարեհաճությամբ, եւ այլն։ Բայց սրանք, համաձայնվեք, չափազանց թույլ փաստարկներ են, որպեսզի հասարակությանը հնարավոր լինի համոզել վերադառնալ ֆեոդալական կարգերին, որքան էլ ժողովուրդը դժգոհ լինի բարեփոխումների տեմպերից ու որակից, որքան էլ ներքաղաքական թեժ պայքար լինի, միեւնույն է, այդ պայքարում ո՛չ նախկին «ֆեոդալները» որեւէ շանս ունեն, ո՛չ էլ՝ նրանց կողմից հովանավորվող «նոր դեմքերը»։

Որովհետեւ երբ ասվում է, որ նախկինին վերադարձ չի լինելու, խոսքը ոչ միայն նախկին իշխանությունների մասին է, այլեւ նախկին կարգերի ու պետական կառավարման նախկին համակարգի։

Տպել
3848 դիտում

«Պատերազմից հետո ինձ ֆիլմ հետ բերեց մաեստրո Մանսուրյանը»․ տեղի ունեցավ երկար սպասված «Զուլալիի» պրեմիերան

Բյուրեղավան համայնքում ավարտվել են ներհամայնքային ճանապարհների կապիտալ ասֆալտապատման աշխատանքները

ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ն Արմավիրի առողջության առաջնային պահպանման կենտրոնների համար բժշկական սաքավորումներ է տրամադրել

ՔՈՎԻԴ-19-ի դեմ պատվաստված անձինք 12 անգամ ավելի քիչ են հոսպիտալացվում․ ԱՄՆ-ում իրականացված հետազոտություն

Արման Եղոյանը ԵՄ Թվինինգ ծրագրի շրջանակներում հանդիպումներ է ունեցել Իտալիայի խորհրդարանի գործընկերների հետ

Կարմիր Կատար լեռը ներառվեց բնության հուշարձանների ցանկում

Մեղրաշատ գյուղում այրվել է մոտ 40 հա խոտածածկույթ

Ես չեմ տեսնում պետականամետ ընդդիմություն, նրանք ավելի շատ ռևանշիստներ են, մուռ հանողներ, վրեժ լուծողներ․ Մհեր Արմենիա

Եվրամիությունն աջակցում է տարածաշրջանում խաղաղության ամրապնդմանը․ Արշակ Կարապետյանն ընդունել է Տոյվո Կլաարին

Ալեն Սիմոնյանը Աթենքում հանդիպել է ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովի նախագահ Մարգարետա Սեդերֆելթի հետ

Ֆրանսիայի Սենատի փոխնախագահն Ալեն Սիմոնյանին է փոխանցել Սենատի նախագահի հրավերը՝ այց կատարելու Ֆրանսիա

Ռուստամ Բադասյանը և Իրանի մաքսային ծառայության ղեկավարը կարևորել են Մեղրիի սահմանային անցակետի արդիականացումը

Կորոնավիրուսից մահացել է Տիգրան Կարապետյանը

Տրամադրվել է առաջին լիցենզիան՝ Տիեզերական գործունեություն իրականացնելու համար

Ալեն Սիմոնյանը բարձր է գնահատել Սլովենիայի հավասարակշռված մոտեցումը ԼՂ հիմնահարցում

Բադասյանը և Ռուսլան Դավիդովն արձանագրություն են ստորագրել. կարդիականացվի մաքսային ոլորտի իրավապայմանագրային դաշտը

Միրզոյանը և ԱՄՆ պետքարտուղարի եվրոպական և եվրասիական հարցերով տեղակալը քննարկել են տարածաշրջանային անվտանգության հարցեր

Մեկ բնակարան, մեկ հողամաս և մեկ մեքենա. ինչ ունեցվածք ունի Շիրակի մարզպետը

Արտակարգ դեպք Արմավիրի մարզում. 19-ամյա զինվորը տեղափոխվել է հիվանդանոց. shamshyan.com

Սկսում ենք կրկնակի դիպլոմների շնորհման գործընթացը․ Հայաստանի եվրոպական համալսարանը նշում է հիմնադրման 20-ամյակը

ՀՀ քաղաքացիություն ստանալու դիմումների քննարկման ժամկետը 6 ամսվա փոխարեն կսահմանվի 90 աշխատանքային օր. ԱԺ (լուսանկարներ)

ՔՊ-ն հեղափոխական իր ամենակարևոր խոստումը պահել է՝ մենք ընտրությունները թողնում ենք ժողովրդին. Արմավիրի համայնքապետ

Արշակ Կարապետյանը ՆԱՏՕ-ի ներկայացուցչի հետ հանդիպմանը նշել է 44-օրյա պատերազմում ՆԱՏՕ-ի անդամ երկիր Թուրքիայի դերի մասին

Շվեյցարիան աջակցում է ՀՀ-ի հակակոռուպցիոն ջանքերին․ նախարարն ընդունել է Շվեյցարիայի Գործերի ժամանակավոր հավատարմատարին

Արարատ Միրզոյանը Տոյվո Կլաարի հետ քննարկել է տարածաշրջանային անվտանգության ու կայունության հարցերը (լուսանկարներ)

Տարածաշրջանում կան խնդիրներ, որոնք սպասում են իրենց լուծմանը․ վարչապետն ընդունել է Խավիեր Կոլոմինա Պիրիսին

ԱԺ նախագահը ԵԽ գլխավոր քարտուղարի հետ զրույցում անդրադարձել է Ադրբեջանի կողմից ռազմագերիներին պատանդության մեջ պահելուն

Բարեկամական կապերի խորացման գործում իր ներդրումն ունի Ֆրանսիայի հայկական համայնքը․ կաթողիկոսն ընդունել է Անն Լույոյին

Միրաք գյուղում այրվել է մոտ 660 հակ կուտակած անասնակեր

ԵՄ-ն հանձնառու է խորացնելու գործընկերությունը ՀՀ-ի հետ. վարչապետն ընդունել է ԵՄ հատուկ ներկայացուցչին (լուսանկարներ)

Հայաստանը համարվում է Հյուսիսատլանտյան դաշինքի վստահելի գործընկերը․ Արարատ Միրզոյանն ընդունել է Խավիեր Կոլոմինա Պիրիսին

Մուշեղ Բաբայանը նշանակվել է Հակակոռուպցիոն կոմիտեի նախագահի տեղակալի պաշտոնակատար

Սպանության փորձ մոր նկատմամբ. 56-ամյա գյումրեցին, մորը հատակին գցելով, ձեռքից վերցրել է ձեռնափայտը և հարվածել. ՔԿ

Քրեակատարողական նոր օրենսգրքի նախագծի հանրային քննարկմանը ԱՄՆ դեսպանատան ներկայացուցիչները ևս մասնակցել են

Օրակարգում Հայաստանում ռուսական դպրոցներ բացելու հարց չկա. Դումանյան

Զորամասերից մեկը մարտավարական զորավարժություն է անցկացրել (լուսանկարներ)

5 կողմ, 4 ձեռնպահ. ԱԺ հանձնաժողովը հավանություն տվեց հունվարի 2-5-ը և 7-ը աշխատանքային դարձնելու նախագծին

Հայաստան է ժամանել Լեհաստանի Մրցակցության և սպառողների շահերի պաշտպանության գրասենյակի երկրորդ պատվիրակությունը

996 ուսուցչից 468-ն է անցել կամավոր ատեստավորումը. ամենաբարձրը մաթեմատիկա առարկայի արդյունքներն են

ՆԱՏՕ-ն արժևորում է Հայաստանի հետ համագործակցությունը. Խավիեր Կոլոմինա Պիրիզը ՀՀ նախագահին (լուսանկարներ)