Հարայհրոց՝ առանց քաղաքական օրակարգի

Այն, ինչ այսօր տեղի է ունենում Հայաստանում, միայն պայմանականորեն կարելի է անվանել ներքաղաքական պայքար։ Այս ամենը քաղաքական է ընդամենը այնքանով, որ իշխանությունները պայքարում են նախկինում կատարված հանցագործությունները բացահայտելու եւ մեղավորներին պատասխանատվության ենթարկելու համար, իսկ այդ հանցագործությունների մեծ մասը կատարել են նրանք, ովքեր զբաղվել են քաղաքական գործունեությամբ, համապատասխան քաղաքական լծակներ են ունեցել ու հենց դրանց շնորհիվ էլ տարիներ շարունակ անպատիժ գործել են։ Ու բնականաբար՝ հիմա, երբ կանգնել են դատարանի առաջ, պիտի այդ ամենը ներկայացնեն որպես ներքաղաքական պայքար, քրեական գործերն ու իրենց ազատազրկումն էլ՝ որպես քաղաքական հետապնդումներ։

Այս ամենն իսկապես քաղաքական պայքար կլիներ, եթե իրենք իրենց որպես ընդդիմություն ներկայացնողները հստակ քաղաքական ծրագիր ներկայացնեին ու գործող իշխանություններին բոլոր մահացու մեղքերի մեջ մեղադրելու փոխարեն հայտարարեին, թե ինչ կանեին իրենք, եթե հասնեին իշխանության։ Հասկանալի է, որ ոչ Սերժ Սարգսյանն իր ՀՀԿ-ով, ոչ Ռոբերտ Քոչարյանն իր կողմնակիցներով նման ծրագիր ներկայացնել չեն կարող՝ շատ պարզ պատճառով. նրանցից յուրաքանչյուրը տասը տարի ղեկավարել է երկիրը, մարդիկ տեսել են ու հիշում են արդյունքները, ու հիմա նրանք ինչ էլ ասեն՝ որեւէ մեկը չի հավատալու։ Բայց ենթադրենք՝ նրանք երկրորդ պլան են մղվում, ֆինանսավորում են ինչ-որ իբր համեմատաբար չվարկաբեկված ջահելների, սրանք էլ արմատական ընդդիմադիր ուժ են ստեղծում ու կոնկրետ ծրագիր ներկայացնում։ Հասկանալի է, չէ՞, որ եթե նրանք կոշտ քննադատության են ենթարկում այսօրվա իշխանությունների ցանկացած քայլ, ուրեմն իշխանության գալով՝ իրենք պիտի համարյա բոլոր ոլորտներում հակառակն անեն։

Պատկերացրի՞ք, թե ինչպիսին կարող է լինել այդ ծրագիրը (խոսքը թղթի վրա գրվածի մասին չէ, խոսքն այն մասին է, թե ինչ ծրագիր պիտի իրականացվի գործնականում)։ Կոռուպցիայի դեմ պայքարի դեպքում, օրինակ, պիտի իրականացվի շատ հստակ քաղաքականություն՝ եթե տվյալ անձը «հերոսական անցյալ» է ունեցել կամ կարողացել է այդպիսի իմիջ ձեւավորել, ուրեմն դատ ու դատաստանի ենթակա չէ, եթե պաշտոնավարման ընթացքում ահռելի հարստություն է կուտակել, բայց այդ ամենը գրանցել է ուրիշների անունով՝ պիտի հանգիստ վայելի, եթե զինված բանդաներ ունի, բայց ընտրությունների ժամանակ դրանք ծառայեցնում է իշխող քաղաքական ուժի շահերին՝ պրոբլեմ չկա, կարելի է եւ պետք է աչք փակել դրա վրա, եւ այսպես շարունակ։ Ի վերջո, որո՞նք են այսօրվա իշխանությունների հասցեին հնչող ամենակոշտ քննադատությունները։ «Ինչո՞ւ եք դատում այս-այս-այս մարդկանց, չէ՞ որ նրանք հերոսական անցյալ ունեն», «ինչո՞ւ եք ուզում վերադարձնել այդ մարդկանց միլիարդները, չէ՞ որ թղթերով ամեն ինչ կարգին է», եւ այլն։

Հասկանալի է, որ արմատապես պիտի փոխվի նաեւ արտաքին քաղաքականությունը, ու իրենց «ծրագիրը» պիտի լինի մոտավորապես սա՝ «այ բալամ, ի՞նչ ինքնիշխանություն, ի՞նչ սեփական շահեր, մեր հիմնական նպատակը պիտի լինի բոլոր հարցերում Ռուսաստանին հիմնավորապես գոհացնելը, մենք պիտի այնպես անենք, որ հանկարծ մեզ վրա չբարկանան, եթե հանկարծ լավ չստացվի էլ՝ գույքից-բանից կտանք ու հույս կունենանք, որ ծանր պահերին կօգնեն, իսկ եթե չօգնեն՝ ուրեմն հայի բախտ էր»։ Սա է, չէ՞, Հայաստանի այսօրվա արտաքին քաղաքականության հասցեին հնչող քննադատությունների հիմնական ենթատեքստն ու առաջարկվող այլընտրանքը։

Համաձայնվեք՝ նման քաղաքական ծրագրով որեւէ ընդդիմադիր ուժ չի կարող ներքաղաքական պայքար ծավալել ու հաջողության հույս ունենալ։ Դրա համար էլ նախկինները քաղաքական պայքարի օրակարգ չեն ձեւավորում։ Քարոզչամիջոցներ՝ ձեւավորում են, ակտիվիստների մարտական խմբեր՝ ձեւավորում են, իշխանություններին հայհոյողներ ու հարձակումների ենթարկողներ՝ ձեւավորում են, իսկ «նոր քաղաքական ուժը» չկա ու չկա։